คำพังเพย

posted on 01 Jul 2008 11:35 by oom0412

 

สุภาษิต-คำพัง-สำนวน 

สุภาษิต คือ คำพูดที่ถือเป็นคติ มีความลึกซึ้ง ใช้สั่งสอน ถือเป็นการวางแนวและแสดงค่านิยมของมนุษย์มาแต่โบราณกาล เช่น สุภาษิตสอนหญิง สุภาษิตพระร่วง ก็มีข้อความสั่งสอนที่แสดงค่านิยมของสมัยนั้น ๆ ไว้อย่างชัดเจน ตลอดจนพุทธภาษิตคำสั่งสอนตามแนวทางพระพุทธศาสนา เช่น

"รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี (สุภาษิต)
"บุคคลย่อมล่วงทุกข์ได้เพราะความเพียร" (พุทธศาสนาสุภาษิต)



 

                    คำพังเพย เป็นคำเปรียบเทียบเรื่องต่าง ๆ เพื่อใช้ติชม ซึ่งสะท้อนถึงความคิด ความเชื่อถือ และค่านิยม อันเป็นลักษณะของคนไทย เช่น ค่านิยมในการยกย่องผู้มีอาวุโส เคารพครูบาอาจารย์ และนิยมความสุภาพอ่อนโยน เช่น
"พูดไปสองไพเบี้ย นิ่งเสียตำลึงทอง"
หมายความว่า พูดไปไม่มีประโยชน์นิ่งเสียดีกว่า


                    สำนวน คือ ถ้อยคำที่เรียบเรียงขึ้นโดยมีความหมายพิเศษ ไม่ครงกับความหมายที่ใช้ตามปกติ ทั้งนี้อาจจะเป็นคำที่มีความหมายโดยนัย หรือความหมายในเชิงเปรียบเทียบ เป็นลักษณะคำพูดที่รวมใจความยาว ๆ ให้กะทัดรัด บางสำนวนอาจหมายถึงสุภาษิตและคำพังเพยด้วย เช่น
"ป้ามาลีรู้ตื้นลึกหนาบางของคุณนายสุรีย์หมด"
หมายความว่า รู้ความเป็นมาอย่างละเอียด

 ----------------------------

 

 

 

 

 รักวัวให้ผูก     รักลูกให้ตี 

ความหมาย
รักสิ่งใดก็ต้องระวังสิ่งนั้นให้ดี อย่าปล่อยตามใจ มิฉะนั้นจะต้องเสียใจภายหลัง

ธรรมปฏิบัติ
บิดามารดาพึงปฏิบัติต่อบุตรธิดาตรงกับข้อที่ว่า "ห้ามไม่ให้ทำความชั่ว" หน้าที่ของบิดามารดาพึงปฏิบัติต่อบุตรธิดา ๕ ประการ ได้แก่
๑. ห้ามไม่ให้ทำชั่ว   ๒. ให้ตั้งอยู่ในความดี   ๓. ให้ศึกษาศิลปวิทยา   ๔. หาสามีภรรยาที่สมควรให้   ๕. มอบทรัพย์ให้ในเวลาที่สมควร


 

 

 ปิดทองหลังพระ

  

ความหมาย
ทำความดีแต่ไม่ได้รับการยกย่อง เพราะไม่มีใครเห็นคุณค่า

ธรรมปฏิบัติ
ผู้ปฏิบัติเช่นนี้ ชื่อว่า "อธิปไตย ๓" ข้อที่ว่า "ธรรมาธิปไตย" ความมีธรรมเป็นใหญ่ ถือธรรมเป็นใหญ่ การกระทำด้วยปราถนาความถูกต้องเป็นจริง สมควรตามธรรม เป็นประมาณ


เห็นช้างขี้  ขี้ตามช้าง


ความหมาย
ทำเลียนแบบคนใหญ่โตหรือคนมั่งมี ทัง ๆ ที่ตนไม่มีกำลังทรัพย์ หรือความสามารถพอ

ธรรมปฏิบัติ
คนที่ประพฤติตนเช่นนี้ ควรแก้ด้วยการปฏิบัติตาม "สัปปุริสธรรม ๗" ข้อที่ว่า "มัตตัญญุตา" ความรู้จักประมาณในการแสวงหาเครื่องเลี้ยงชีวิตแต่โดยทางที่ชอบ
และรู้จักประมาณในการบริโภคแต่พอควร


 

จับปลาสองมือ

ความหมาย
การทำอะไรมุ่งหวังจะให้ได้ประโยชน์สองอย่างในเวลาเดียวกัน จะบรรลุผลสำเร็จได้ยาก

ธรรมปฏิบัติ
คนที่ประพฤติตนเช่นนี้ ชื่อว่าตกอยู่ในอำนาจของ "อกุศลมูล" ข้อที่ว่า "โลภะ ความอยากได้"
อกุศลมูล หมายถึง รากเหง้าของความชั่วต่าง ๆ มี ๓ ประการ คือ ๑. โลภะ ความอยากได้ของเขา ๒. โทสะ โกรธ คิดประทุษร้ายเขา ๓. โมหะ หลงไม่รู้จริง


 

ลูกไก่อยู่ในกำมือ

ความหมาย
ผู้ที่ตกอยู่ในอำนาจ หรือผู้ที่ไม่มีทางสู้

ธรรมปฏิบัติ
ผู้ที่ตกอยู่ในฐานะดังกล่าวนี้ ควรปฏิบัติตนตาม "จักร ๔" ข้อที่ว่า "อัตตสัมมาปณิธิ" ตั้งตนไว้ชอบ ตั้งจิตคิดมุ่งหมายนำตนไปถูกทาง


สาวไส้ให้กากิน

ความหมาย
การประจานสิ่งที่ไม่ดีงามของตนและพวกให้เป็นที่รู้กันทั่วไป

ธรรมปฏิบัติ
บุคคลผู้ที่จะหลีกเลี่ยงจากการกระทำดังกล่าวแล้ว ควรตั้งตนอยู่ใน "มงคล ๓๘" ข้อที่ว่า "วาจาเป็นสุภาษิต" รู้จักใช้วาจาพูดให้เป็นผลดี

 

edit @ 1 Jul 2008 12:46:58 by เจเจ้

edit @ 1 Jul 2008 12:55:26 by เจเจ้

edit @ 1 Jul 2008 12:56:29 by เจเจ้

Comment

Comment:

Tweet

confused smile sad smile angry smile embarrassed embarrassed embarrassed

#19 By เเอน (118.172.200.98) on 2010-08-19 12:57

หวังดีbig smile

#18 By 1316 (125.27.53.35) on 2009-11-30 17:13

เ่ดเด นุกมากมาก

#17 By (58.9.115.14) on 2009-10-08 14:40

#16 By 6 (118.175.195.13) on 2009-10-06 17:38

tongue

#15 By 6 (118.175.195.13) on 2009-10-06 17:36

#14 By 10 (118.175.195.13) on 2009-10-06 17:33

#13 By 12 (118.175.195.13) on 2009-10-06 17:33

#12 By คคะตคจคะพ (114.128.85.249) on 2009-09-06 14:41

big smile open-mounthed smile confused smile angry smile

#11 By บี้ (113.53.166.139) on 2009-07-21 12:33

ในนำมีปลาในนามีข้าว

#10 By (203.172.199.250) on 2009-06-18 10:32

อยากได้ภาพประกอบสุภาษิตพระร่วง

#9 By bussaba (125.26.98.156) on 2008-12-24 10:15

อยากได้ภาพประกอบสุภาษิตพระร่วง

#8 By bussaba (125.26.98.156) on 2008-12-24 10:14

อยากให้มีภาพประกอบสุภาษิค

#7 By bussaba (125.26.98.156) on 2008-12-24 10:12

#6 By bussaba (125.26.98.156) on 2008-12-24 10:10

#5 By (125.26.98.156) on 2008-12-24 10:09

อยากได้ภาพสุภาษิตพระร่วงอ่ะค่ะ angry smile cry double wink wink surprised smile question embarrassed open-mounthed smile

#4 By N'Max (118.174.180.56) on 2008-11-17 18:02

open-mounthed smileDD

#3 By m (117.47.233.222) on 2008-09-10 17:34

lk;-uj.shdkdbo

#2 By njggjgjbj (125.27.3.71) on 2008-08-08 19:59

ดำตับเป็ดbig smile